Congres Circulair Ondernemen 2026: uitkomsten, actieagenda en rapport
Op 19 maart 2026 opende de Werkspoorkathedraal in Utrecht haar deuren voor het Congres Circulair Ondernemen. 1.200 ondernemers, overheden en kennispartners kwamen samen rond één vraag: hoe maken we circulair ondernemen rendabel en herhaalbaar in de Nederlandse economie?
Het was de aftrap van de Week van de Circulaire Economie 2026. En het werd veel groter dan we hadden verwacht.
TLDR:
Op 19 maart 2026 kwamen 1.200 ondernemers, beleidsmakers en kennispartners samen in de Werkspoorkathedraal in Utrecht voor het Congres Circulair Ondernemen. Aan 24 actietafels werkten ze aan concrete doorbraken. Koningin Máxima ontving de Staat van Circulair Ondernemen 2026. Minister Van Veldhoven ontving de actieagenda. Hier staan de volledige uitkomsten.
Wat er gebeurde op 19 maart
Koningin Máxima begon haar dag in Haarlem, bij het NS-refurbishment-station. Vandaar reisde ze per trein naar Utrecht, waar ze in gesprek ging met ondernemers, wetenschappers en beleidsmakers over de praktijk van circulair ondernemen.
In de Werkspoorkathedraal ontving zij de Staat van Circulair Ondernemen 2026: het jaarlijkse rapport over de circulaire volwassenheid van Nederlandse organisaties. Gebaseerd op 841 invullingen van de Circulaire Volwassenheidsmeting en interviews met publieke en private organisaties.
Minister Stientje van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei) ontving de actieagenda. Opgesteld door ondernemers, aan 24 actietafels, op diezelfde dag.
En Mirjam Schmüll ontving de Circular Hero Award 2026.
De praktijk laat zien dat circulair ondernemen werkt. In het hele land bouwen ondernemers, ketens en regio’s aan oplossingen.
De kernboodschap
De praktijk laat zien dat circulair ondernemen werkt. In het hele land bouwen ondernemers, ketens en regio’s aan oplossingen. De techniek is er. De kennis is er. De wil is er.
Wat ontbreekt: acties die bepalen of circulair ondernemen de nieuwe standaard wordt, of afhankelijk blijft van voorlopers en losse initiatieven.
Dat is de kern van wat er op 19 maart werd vastgesteld. Om echt door te breken, zijn drie dingen nodig.
Drie acties om de circulaire economie van de grond te krijgen
1. Organiseer zekerheid van circulaire vraag
Zonder structurele vraag blijft circulair ondernemen een niche. Opschaling begint bij afname.
Dat betekent: langjarige en voorspelbare inkoop van circulaire producten en materialen. Concrete afnamegaranties, publiek en privaat. Normering en bijmengverplichtingen waar nodig. Grote opdrachtgevers die expliciet kiezen voor circulair. En werken vanuit total cost of ownership in plaats van aanschafprijs.
Zolang vraag vrijblijvend blijft, blijft opschaling uit.
2. Richt een systeem in dat risico’s durft te dragen
Het probleem is dat het risico nergens landt. Tussen pilot en opschaling vallen projecten stil, omdat niemand de eerste stap financiert.
FOAK-projecten (First-of-a-Kind) zijn technisch bewezen, maar nog niet commercieel opgeschaald. Daar sluit financiering niet op aan. Het risico blijft liggen tussen technologie, markt en beleid. Niemand kan het volledig dragen, en er is nog te weinig zekerheid over prestaties, afzet en regelgeving.
Wat nodig is: gerichte instrumenten voor FOAK-projecten, publieke risicodeling op de eerste schaalstappen, financiering die kijkt naar levensduur en restwaarde, en offtake-afspraken die de financiering werkbaar maken.
Zolang niemand het eerste risico neemt, gebeurt er niks op schaal.
3. Veranker uitvoering in regio en praktijk
De circulaire economie wordt gebouwd in de praktijk. In regio’s en ketens werken ondernemers al samen aan oplossingen, maar die beweging krijgt nog onvoldoende ruimte.
Regionale ecosystemen als uitvoeringskracht. Overheid die eerder aansluit, vóór vergunningen en aanbestedingen vastliggen. Ruimte in regelgeving voor wat al werkt. Sterkere organisatie van ketens, van materiaal tot markt.
Zolang de praktijk zich moet aanpassen aan het systeem, blijft groei beperkt.
24 actietafels: waar het in de praktijk vastloopt
Aan 24 actietafels gingen betrokkenen met elkaar in gesprek. Hier werd duidelijk waar het in de praktijk vastloopt en wat nodig is om van losse initiatieven naar structurele verandering te komen.
Een selectie van de actietafels en hun conclusies:
Bouw Finance & Design: “Technisch kan het. Het gaat om de wil om samen het verschil te maken.” Circulair bouwen staat niet ter discussie. De techniek is er, maar projecten worden nog als traditionele nieuwbouw ingericht. Regels en financiering blijven gebaseerd op een lineaire praktijk. Richting 2027 wordt gewerkt aan projecten waarin hergebruik, losmaakbaarheid en restwaarde vanaf het begin worden meegenomen.
Circulariteit in de machinebouw: “Slim materiaalgebruik in de hele keten maakt de sector weerbaar en concurrerend.” De kans ligt in het langer gebruiken van componenten, gericht inzamelen en opnieuw toepassen. Coalities tussen grote bedrijven en het MKB zijn nodig om circulaire toepassingen daadwerkelijk in de markt te krijgen.
Circulaire reststromen in voedselketens: “Reststromen zijn er genoeg. De uitdaging is om een stabiele vraag te creëren.” Bierbostel (de reststroom na het brouwen van bier) is een goed voorbeeld van hoe reststroom naar voedsel kan. Richting 2027 werkt de sector aan het vanzelfsprekend maken van circulaire ingrediënten in productie.
FOAK financiering en opschaling: “Het probleem is dat er geen geld is. Het risico nergens goed landt.” Circulaire projecten lopen vast in de fase tussen demo en opschaling. Geduldige investeringen, publieke risicodeling en instrumenten als inkoopafspraken maken het werkbaar om de eerste stap naar schaal te zetten.
Circulair aanbesteden: “Circulair aanbesteden zou de norm moeten zijn.” Circulaire overheidinkoop komt nog beperkt van de grond. De ambitie: van uitzondering naar standaard.
Kritieke grondstoffen: “Circulaire kritieke grondstoffen zijn nodig voor strategische weerbaarheid.” Nederland is voor veel sectoren afhankelijk van buitenlandse kritieke grondstoffen als kobalt, neodymium en lithium. Door materiaalgebruik inzichtelijk te maken en onderdelen gericht terug te winnen, blijven grondstoffen in de keten.
Circulair talent: “Er is talent, er is werk, maar de route van opleiding naar werk ontbreekt.” In de circulaire economie ontstaat werk in reparatie, hergebruik, sorteren en demontage. Deze beroepen blijven echter vaak buiten beeld in opleidingen en beleid.
→ Download het volledige congresmagazine met alle 24 actietafels
De doorbraken die nodig zijn
Uit alle gesprekken, actietafels en sessies destilleerde het congres een overzicht van doorbraken die nodig zijn om verder te komen:
Financiering: van versnipperde financiering en onvoldoende risicoverdeling naar een completer financieringslandschap, met maatregelen om vroege fase financiering door private investeerders werkbaar te maken.
Ketens en grondstoffen: van vraag en aanbod die elkaar niet op tijd vinden naar georganiseerde ketens met afspraken over kwaliteit, beschikbaarheid en gebruik.
Bouw en fysieke omgeving: van projecten ingericht als traditionele bouw naar ontwerpen en bouwen vanuit een gedigitaliseerde keten met minder faalkosten, waarbij hergebruik mogelijk wordt in de gebruiksfase en biobased en herbruikbare materialen de standaard zijn.
Ondernemerschap en opschaling: van oplossingen die blijven hangen in pilots naar verbonden proposities met toegang tot markt en financiering, en commitment vanuit afnemers voor de lange termijn.
Publieke randvoorwaarden: van regels en procedures die niet aansluiten naar meer onderling vertrouwen en inzet om onnodige bureaucratie te doorbreken. Circulaire inkoop die oplossingen versnelt.Regionale ecosystemen en talent: van ketenverandering die vanzelf zou moeten ontstaan naar regionale publiek-private samenwerking met mandaat voor ketenaanpassingen. Verbonden systemen waarin werk, opleiding en begeleiding samenkomen.
Staat van Circulair Ondernemen 2026
De Staat van Circulair Ondernemen is het jaarlijkse rapport van Route Circulair, Hogeschool Utrecht en Technische Universiteit Eindhoven. De editie van 2026 is gebaseerd op 841 invullingen van de Circulaire Volwassenheidsmeting en interviews met publieke en private organisaties.
De vier hoofdconclusies:
- De urgentie verschuift van ecologisch naar economisch en geopolitiek
- Circulaire volwassenheid stijgt licht (2,86/5), executie blijft achter
- Economische kansen worden erkend, systeemverandering is nodig
- Regionale samenwerking is de motor voor landelijke versnelling
Opvallende verschuivingen ten opzichte van 2024:
- “Kostenbesparing en efficiënter grondstofgebruik” als drijfveer: +52%
- “Nieuwe marktkansen en concurrentievoordeel”: +60%
- “Interne overtuiging en missie”: -5,9%
- Strategie als thema: +8,9% in volwassenheid
- Product en dienst: +8,6%
- Business model: +6,8%
De visie is er. De praktijk nog niet. Ruim 80% van de ondervraagden geeft aan dat circulariteit op de strategische agenda staat, maar de scores op “beschikken over een implementatieplan” en “meetbare doelstellingen” liggen structureel lager dan het gemiddelde.
→ Download de Staat van Circulair Ondernemen 2026
Wil je weten waar jouw organisatie staat?
De Circulaire Volwassenheidsmeting (CVM) geeft je in 10 minuten inzicht in je circulaire volwassenheid. Je krijgt een score op een schaal van 0 tot 5, met benchmarking tegen meer dan 600 andere organisaties in jouw sector.
Over het congres
Het Congres Circulair Ondernemen 2026 is georganiseerd door Route Circulair, Circulair Utrecht en Pino Evenementen en Congressen, in samenwerking met de Nederlandse Vereniging Circulaire Economie (NVCE).
Toen de jaarlijkse Nationale Conferentie Circulaire Economie (NCCE) van het Ministerie van I&W in 2026 een pas op de plaats maakte, pakten ondernemers en regionale partners het initiatief. In vijf weken tijd stond er een congres met 1.200 bezoekers, koninklijk bezoek en media-aandacht van onder meer DPG Media, ANP en BNR Duurzaam.
Kennispartners: Hogeschool Utrecht en Technische Universiteit Eindhoven
Met steun van: ROM Utrecht Region, Provincie Utrecht en regionale versnellers uit heel Nederland.