Een strategische blik op de circulaire economie
Gesprekken over circulariteit starten vaak bij de ecologische kant: minder uitstoot, minder verspilling, minder druk op de aarde. En hoewel dit ontzettend belangrijk is, zien wij ook andere redenen om te bewegen richting een circulaire economie.
Wat als we circulariteit niet alleen zien als een morele noodzaak, maar als een strategische kans?
Gesprekken over circulariteit beginnen vaak bij een herkenbaar vertrekpunt: klimaatverandering, de uitputting van onze aarde en de schaarste aan grondstoffen. Het is een verhaal dat we inmiddels goed kennen. Deze intrinsieke motivatie – de wens om de druk op de aarde te verminderen – is voor veel organisaties en individuen nog steeds de belangrijkste drijfveer om in beweging te komen.
Tegelijkertijd wordt circulariteit ook gedreven door externe prikkels: wet- en regelgeving, duurzaamheidsrapportages en maatschappelijke verwachtingen. Die extrinsieke druk lijkt de afgelopen tijd echter af te nemen. Het afzwakken van regelgeving en de relatieve verschuiving van ESG op de strategische agenda maken het voor veel organisaties lastiger om circulariteit met dezelfde urgentie te blijven benaderen.
Toch ligt juist in deze periode een kans om het gesprek over circulariteit opnieuw te kaderen. In plaats van te vertrekken vanuit verplichtingen en beperkingen, kunnen we circulariteit positioneren als een strategische kans: een manier om schaarste om te zetten in waarde, afhankelijkheden te verkleinen en nieuwe businessmodellen te ontwikkelen. Bedrijven die circulariteit integreren in hun kernstrategie, versterken hun veerkracht, borgen toegang tot kritieke grondstoffen en onderscheiden zich in markten waar klanten, investeerders en talent steeds vaker duurzame waardecreatie belonen. Circulariteit is daarmee niet alleen een morele noodzaak, maar een economische logica.
Van duurzaamheid naar waardecreatie
Circulariteit is veel meer dan een duurzaamheidsinitiatief — het is een strategische herziening van hoe waarde wordt gecreëerd, benut en behouden.
In plaats van een compliance-vraagstuk is het in essentie een efficiëntie- en innovatievraagstuk. Bedrijven die circulariteit omarmen, weten schaarste om te zetten in concurrentievoordeel: ze ontwerpen producten slimmer, benutten reststromen als grondstof, en verkleinen hun afhankelijkheid van externe leveranciers en volatiele markten.
Met andere woorden: circulariteit is niet alleen goed voor de aarde, maar vooral goed voor de bedrijfsvoering.
De businesscase: waar waarde ontstaat
De economische waarde van circulariteit manifesteert zich op drie niveaus:
- Kostenbesparing & efficiëntie – Door producten en materialen langer in gebruik te houden, verlagen bedrijven hun inkoop- en verwerkingskosten en verkleinen ze hun afhankelijkheid van volatiele grondstofmarkten. Minder afval, efficiënter ontwerp en lager energieverbruik kunnen zo leiden tot structurele kosten stabiliteit.
- Innovatie & (omzet)groei – Circulaire principes stimuleren nieuwe verdienmodellen. Product-as-a-service, refurbish- of remanufacture-modellen creëren stabiele inkomstenstromen en versterken klantrelaties. In veel sectoren ontstaan hierdoor nieuwe markten.
- Risicomanagement & veerkracht – Door kringlopen te sluiten en afhankelijkheden te reduceren, worden bedrijven minder kwetsbaar voor geopolitieke schokken en grondstoftekorten. Circulariteit versterkt zo de strategische wendbaarheid van organisaties.
Circulariteit vormt dus geen extra last, maar is een hefboom voor toekomstbestendige groei.
Wat het vraagt van organisaties
De transitie naar een circulaire economie is geen lineair project; het is een systeemverandering. Ze vraagt om samenwerking in de hele waardeketen, nieuwe KPI’s die waarde over de levenscyclus heen meten, en leiderschap dat verder kijkt dan het kwartaalresultaat. De meest succesvolle organisaties benaderen circulariteit niet als een duurzaamheidsdoel, maar als een strategische lens: een manier om onder andere productontwerp, logistieke ketens, klantproposities en financiële modellen opnieuw te doordenken. Lees hier bijvoorbeeld hoe Alliander aan de slag is gegaan met circulariteit.
De oproep tot actie
Circulariteit verdient een nieuwe positie in het strategisch gesprek — als motor voor innovatie, groei en veerkracht en als randvoorwaarde voor een toekomstbestendige organisatie. De organisaties die circulariteit vandaag benaderen als strategische kans, bouwen aan het concurrentievoordeel van morgen.
De komende maanden zullen we vanuit ons Circulaire Strategie en Organisatieverandering team onze blik delen op thema’s die volgens ons essentieel zijn om de circulaire economie te versnellen. Hierbij gaan we dieper in op praktijkvoorbeelden maar bieden we ook tools en handvatten die helpen om direct zelf aan de slag te gaan. We duiken dieper in onderwerpen als:
- Het ontwikkelen van circulaire businessmodellen: Hoe creëer je (nieuwe) circulaire proposities binnen organisaties en waardeketens?
- Het opzetten van een circulaire klantbeleving: Hoe vertalen we circulaire proposities naar een duidelijke circulaire klantbeleving? En hoe helpen we consumenten de circulaire keuze te maken?
- Het meetbaar maken van circulariteit: Welke KPI-frameworks bestaan er? Wat meten ze wél (en niet), en is circulariteit eigenlijk goed in cijfers te vangen?
- Data-gedreven werken met circulariteit: Hoe kunnen we data benutten om grip en zicht te houden op circulariteit? Welke kansen biedt digitalisering aan de circulaire economie?
Meer weten over deze thema’s of eens sparren met een van onze consultants? Neem contact op met Krista Smit (kristasmit@routecirculair.com).